Babesiosis (LCI)

Kerninformatie samen gesteld door H.P.J. Stinis september 2011
B. microti,  B. divergens, B. bovis

Inleiding

De Basesia is een protozo waarvan er over de wereld meer dan 100 soorten bestaan. Een enkel sp.  kan de mens besmetten: B. microti en de B. Duncani (vooral in knaagdieren in de USA), B. divergens (en  mogelijk ook de B. bovis) vooral Europa in vee . Er bestaan mogelijk meer humane soorten. De overige soorten infecteren zoogdieren en vogels. De overdracht vindt via TEKEN plaats. Prevalentie antistoffen in West-Duitsland gezonde vrijwilligers 8% (honden 15%). In Nederland zijn bij de mensen die de huisarts vanwege tekenbeten bezochten in 4% van de teken antistoffen tegen babesia aangetroffen
De ziekte is ZEER zeldzaam

Pathofysiologie

Na passage van de sporozoïten via de speekselklieren van de teek naar de bloedbaan van de gastheer worden de erythrocyten geïnfecteerd. Binnen de erythrocyten vindt de aseksuele voortplantingscyclus plaats (merozoïten-trophozoïten).
Vervolgens vindt vermenigvuldiging binnen de erythrocyt plaats, die daarbij te gronde gaat. Dit proces vindt bij personen met een normale afweer asynchroon plaats (in tegenstelling tot plasmodium!) waardoor massale hemolyse niet optreedt en een piekend koortspatroon uitblijft.
De immuunrespons is vooral cellulair, waardoor immuno-incompetenten (miltlozen) vaak wel massale parasitemieën ontwikkelen. NB Evenals bij de Borrelia, duurt het minstens 24 uur voor dat de cyclus binnen de tekenmaag zover is dat de gastheer besmet kan worden.

Incubatietijd

Na tekenbeet : 1 tot 3 weken, bij uitzondering 6 weken
Na bloedtransfusie: 9 weken

Symptomatologie

Verloopt meestal subklinisch, vooral in de USA ( B. microti)
Anders klinisch verloop:

• Geleidelijk en aspecifiek begin: algemene malaise, hoofdpijn, koorts, griepachtig, braken en diarree.
• Dan een hemolytische anemie al dan niet met icterus en hemoglobinurie. Ook thrombopenie
• Soms Adult Respiratory Disstress Syndome ( ARDS) en nierfalen
• Soms leverfunctiestoornissen (zonder verdere symptomen)
• Vaak geringe splenomegalie.

• Herstel bij gezonden: zonder therapie 2 tot 3 weken
• Immuniteit? Waarschijnlijk niet blijvend
• Mortaliteit:  van 5% (USA) tot 42% Europa

Diagnostiek

• Anamneses: tekenbeten / verblijf in Tropen
• Dikke druppel microscopie en Giemsa gekleurde bloeduitstrijk. Let op DD malaria: In de bloeduitstrijk is babesia in de erythrociet herkenbaar aan de rosetstructuur van vier bij elkaar liggende B. microti.
• Differentiaal Diagnose: malaria, leptospirose, virale hepatitis.
• {IFA (immuunfluorescentie as) en PCR bij UvU (fac Diergeneeskunde): duren 7-10 dagen}

NB bij reizigers uit malaria gebieden altijd ook naar blijven malaria kijken

Medisch kwetsbaren   
A. Mensen met:

B. Leeftijd :

C. Zwangeren

Gevoelige groepen.
Immuunincompetentie:

1. a/hyposplenie (ook functionele?)
2. HIV-infectie
3. Corticosteroïdengebruik
4. Immuunsuppressiva
5. B-cel lymfoproliferatieve aandoeningen
6. Chemotherapie (speciaal rituximab)
7. Bij DUBBEL infectie met Borrelia (lyme) of Malaria

Ouderen kan infectie vanwege hoge parasitemie met massale hemolyse fataal verlopen

Een enkele zwangere patiënte is bekend en daarbij een normaal verloop . Wel is verticale (via de placenta) transmissie mogelijk van moeder naar foetus

Therapie

• Medische begeleiding vanwege potentieel ernstig verloop!
• Combi clindamycine/kinine oraal
• Mogelijk ook atovaquone/azithromycine
• Soms wisseltransfusie nodig

Vaccinatie

Niet mogelijk

Overdracht

Bronnen
Besmette teken met sporozoïten (Ixodes ricinis (EU) en de I. scapularis(USA). Tussen dieren(zeer zelden mensen) speelt ook de Ixodes trianguliceps een rol
Besmet bloed
Besmette zoogdieren: vee, paarden, honden
Besmette proefdieren: hamsters, muizen

Transmissie
Via Teken Ixodes ricinus (actieve seizoen als bij Lyme)
Via bloed transfusie (dus in theorie ook  via prikincidenten? Research labs?)

Wie treft het beroepsmatig

• Bosarbeiders
• Boswachters
• Jagers
• Vrijwilligers  bosarbeid
• Militairen
• Laboratoriumpersoneel (besmette proefdieren)
• { theoretisch: Veehouderij/vleesverwerking bloederig contact met besmet vee}?

Bij ernstig verloop gaat het hier bijna altijd om kwetsbare mensen, bij uitzondering slechts om gezonde werknemers. Echter met lyme besmette mensen behoren ook tot deze groep

Preventie en Bescherming

In principe zelfde maatregelen als bij de Borreliose. Echter aangezien hier juist vooral om kwetsbare groepen gaat, moet daar het beleid mede sterk op gericht zijn. De enig mogelijke vorm van preventie is dus het voorkomen van tekenbeten, dan wel de controle hierop zo snel mogelijk na aanhechting (binnen 24 uur na mogelijke expositie, of dat tijdsbestek ook voor babesia spp. voldoende is, is niet duidelijk). Daarnaast kan in regio's met een hoge babesiaprevalentie bloeddonorscreening plaatsvinden. Dit is (nog?) niet relevant voor de Nederlandse situatie. Maar eventueel wel voor risicogroepen werknemers

Mogelijke adviezen ter voorkoming van een tekenbeet in endemische gebieden tijdens het "tekenseizoen", van maart tot november, zijn:

• Blijf op de paden en vermijd hoog gras of laag struikgewas.
• Draag bedekkende kleding (lange broek, broekspijpen in de sokken stoppen, stevige schoenen).
• Zet kinderen een pet op (teken vallen op het hoofd).
• Smeer de onbedekte huid en broek/sokken in met insectenwerende producten die DEET bevatten. Impregneer eventueel kleding met permethrine. Dit advies wordt voor gewone toeristen en/of burgers niet aanbevolen. Bij gebruik van middelen die DEET bevatten is voorzichtigheid geboden bij excessief gebruik. Deze middelen kunnen schadelijk zijn voor het zenuwstelsel.
• Kampeer niet aan de bosrand en niet langs de omzoming van een camping.

Adviezen ter voorkoming van babesiosis na een tekenbeet:

• Onderzoek het lichaam (bij elkaar) grondig op teken aan het einde van de dag.
• Verwijder de teek zo snel mogelijk, liefst binnen 24 uur.
• Verwijder de teek door met een pincet de 'kop' dicht bij de huid vast te pakken en enige keren rond te draaien zonder de teek vooraf te 'behandelen' met chemicaliën.
• Brand de teek niet uit, gebruik geen olie om de teek te verdoven.
• Desinfecteer na het verwijderen de beetplaats met jodiumtinctuur of alcohol 70%.
• Noteer de datum van de tekenbeet.

Indien koorts en griepachtige verschijnselen optreden de huisarts consulteren voor diagnostiek en behandeling.
Zie maatregelen bij lyme 
Opsporen kwetsbaren + Voorlichting

Arbobeleid

• RIE
• Voorlichting
• Open spreekuur
• PMO

1. RI&E: Opsporen aanwezigheid agens + kwetsbare werknemers. Mogelijke beroepsziekte
2. Verzuimbeleid:
   1. Kwetsbaarheid opsporen
   2. Bij therapie rekening houden met bijwerkingen
3. PMO:
   1. Kwetsbaren opsporen 
   2. Beroepsziekte? Ja/nee
   3. Therapie? Nee/Ja
   4. Voorlichting? Ja/Nee
4. Open spreekuur: Ja (voorlichting, monitoring bij tekenbeet kwetsbaren?)
5. Voorlichting , zeker aan alle kwetsbare werknemers, casemanager,etc

Risico voor derden

Geen