Botulisme is een voedselvergiftiging, veroorzaakt door het thermolabiele neurotoxine van Clostridium botulinum. De naam botulisme komt van botulus (Latijn), dat ’worst’ betekent. In 1820 beschreef Justinus Kerner (een Duitse arts) het verband tussen de consumptie van worst en 230 patiënten met een verlammende ziekte. In 1897 werd Clostridium botulinum beschreven door van Ermengem, die tevens aantoonde dat het micro-organisme een toxine produceerde dat een ’zwakte’ in dieren induceert.

C. botulinum is een anaërobe, grampositieve bacterie, die overal in de grond voorkomt. Deze bacterie overleeft door sporen te vormen, die onder bepaalde gunstige omstandigheden ontkiemen.

Het botulinustoxine is een van de meest sterke, in de natuur voorkomende, vergiften en tast het zenuwstelsel aan (slappe verlamming). Van humaan botulisme komen drie natuurlijke vormen voor, te weten voedselgerelateerd botulisme, wondbotulisme en infantiel botulisme. Daarnaast kan botulisme veroorzaakt worden door opzettelijke contaminatie van voedsel- en watervoorraden of door verspreiding van botulinustoxine in aërosolvorm.