Wees Alert en creatief in het herkennen van risicosituaties!

Er bestaat nu een extra gelegenheid om de preventieve kanten van ons vak voor het voetlicht te plaatsen!

Lees de casus
Een GGD meldde een geval van Q-koorts als mogelijke beroepsziekte. Het betreft een schoonmaker van mobiele toiletten. De toiletten zijn gebruikt bij een ontruiming van een besmette boerderij. Zonder adembescherming maar wel met gelaatscherm werd met een hoge druk spuit deze faciliteiten schoongemaakt. Er was zichtbare vloerverontreiniging in de toiletbox (mest uit de stallen?). Mogelijk is een collega eveneens besmet.

Belang van goed beleid
De mogelijkheid van een andere besmettingsweg kan niet uitgesloten worden; betrokkene is binnen de “5 km-cirkel” van de besmette boerderij geweest toen hij de toiletten bracht en weer ophaalde. Deze casus wijst nogmaals op het belang van een goed hygiënebeleid, zowel voor direct betrokkenen zoals ontruimers maar ook voor schijnbaar niet direct betrokkenen die wel direct of indirect contact hebben met coxiella besmette werkplekken. Eerder berichten wij u al over onderzoekers die besmet raakten (GGD arts in het zuiden van het land).

Q-risico
Het blijkt dat enkele coxiella's al voldoende zijn om via inademing Q-koorts te veroorzaken. Dat is vervelend omdat ook bekend is dat coxiella een zeer lange overlevingstijd vertoont ( langer dan een jaar) en daardoor dus nog lang een risico vormt. De besmettelijkheid wordt onderschat mede omdat circa 60 % van de Q-koortsgevallen geen klinische verschijnselen vertonen en dus niet opvallen. Door de grote, zich nog steeds uitbreidende, omvang van de besmetting in ons land blijft het van groot belang dat werkgevers en de hen ondersteunende arboprofessionals zich bewust zijn van alle mogelijke reservoirs, besmettingsbronnen en transmissiemogelijkheden.

In kaart brengen
Het is een belangrijke taak voor de arbodienst om naast de risico’s in het algemeen, de specifieke werkgerelateerde risicosituaties en de risicohandeling van werknemers in kaart te brengen. Dat is van belang aangezien we nog steeds mogen veronderstellen dat niet ons hele land besmet is; men spreekt van een miljoen bewoners in ons land die nu tot de risicolopers behoren. En omdat duidelijk is dat de kans op besmetting groter is naarmate men dichter en langer bij een bron verkeert (een besmette boerderij bijvoorbeeld) of zelfs direct contact heeft met de besmette dieren.

Wat maakt risico in arbeid speciaal
Speciaal bij arbeid geldt dat men met bijzondere situatie te maken kan krijgen die grotere blootstellingsrisico's opleveren dan in het "normale maatschappelijke verkeer" optreden. Denk aan intensensiever contact met langere duur, contact met materialen met hogere denkbare concentraties coxiella (mest). Denk aan speciale contactvormen zoals werken met besmette producten als placenta's (zowel humaan als dierlijk), werken met humaan of dierlijk bloed, werken met of verwerken van dierlijke producten(wol, bloedsecundair besmet vlees). En denk aan unieke en onverwachte situaties zoals in dit geval via het contact met besmette toiletten of in andere situaties contact met besmette haardossen en besmette bevallingen. Een collega GGD-arts maakt zich zo terecht zorgen over hulpverleningsdiensten als ambulancepersoneel. Tot hulpverleningsdiensten behoren ook de brandweer en politie. Zij voeren ook activiteiten uit binnen de besmette gebieden.

Opvallend
Opvallend in de huidige stroom van openbare publieksinformatie is, dat men zich beperkt tot het aanbevelen van een goede hygiëne. Alleen bij uitzondering rept men van de noodzaak tot gebruik van adembescherming hoewel Q-koorts een bij uitstek aerogeen overdraagbare aandoening is!
In arbosituaties is adembescherming echter bijna altijd noodzakelijk.

Wat betreft de schoonmaak van toiletten
Overigens is eerder een hepatitis A besmetting gemeld bij een Amsterdamse toilettenreiniger. Ook hij maakte gebruik van een hogedrukspuit om, onder andere fecale, resten te verwijderen. Een goed (arbo)beleid om onnodige risico's te vermijden beperkt zich niet alleen tot de risico's voor Q-koorts, uiteraard.

HS

Aanvullende informatie
- kaart met overzicht besmette bedrijven 
- PROMED bericht Q-fever Netherlands (25) update dd 20-4-2010