Topje van de ijsberg zichtbaar maken.

Aanvullende gegevens
Sinds enkele jaren stelt het RIVM een surveillance rapport op over arbeidsgerelateerde infectieziekten. Door koppeling van beschikbare gegevens van onder andere het RIVM zelf (Osiris, verplichte meldingen infectieziekten door GGD-en) en het NCvB (verplichte melding beroepsinfectieziekten door bedrijfsartsen) is er meer zicht op het voorkomen van infectieziekten in arbeid. Toch is dit slechts het topje van de ijsberg. Bedrijfartsen worden over het algemeen niet bij (verzuim door) infectieziekten betrokken, met uitzondering voor artsen in de gezondheidszorg. Terwijl bij de verplicht te melden infectieziekten (wet publieke gezondheid) niet verplicht gevraagd wordt naar een eventuele blootstelling in of door werkzaamheden.

Naast elkaar leggen in plaats van vergelijken
Gestandaardiseerd vergelijken van de gegevens uit het Osiris- en het NCvB-registratiesysteem is niet mogelijk. Dit wordt veroorzaakt door verschillen in doelstelling bij de registratie (Wet publieke gezondheid en Arbowet), verschil in populatie (totale bevolking en beroepsbevolking), verschil in registratiesysteem (registratie binnen de groep 43 verplicht te melden infectieziekten en registratie aangedaan orgaan) en door verschillen in processen van diagnostiek bij de meldende professionals (arts infectieziekte: mededeling van patient over werk volstaat en bedrijfsarts: moet conform de 5 stappen van het NCvB vaststellen dat de werkgerelateerdheid meer dan 50% bedraagt). 

Toenemende aandacht voor arbeid bij LCI
Desondanks is het een verdienste van de arbeidshygienist bij het Landelijk Coördinatie Infectieziektebestrijding dat naast de NCvB gegevens steeds meer (aanvullende) gegevens ter beschikking komen. Het absolute aantal in Osiris geregistreerde mogelijk arbeidsgerelateerde infectieziekten nam verder toe (in 2008 ging het om 94 meldingen, in 2009 om 154 meldingen en in 2010 om 189). Waarschijnlijk komt deze absolute toename door toegenomen aandacht voor de factor arbeid bij de registratie als gevolg van een bij het LCI lopend project (infectieziektebestrijding en werknemersgezondheid).

Waning immunity
Ondanks de genoemde beperkingen bieden de registraties van de mogelijke arbeidsrelatie (in Osiris) en beroepsinfectieziekten (NCvB) wel enig inzicht in welke infectieziekten kunnen worden opgelopen tijdens het werk en in welke werksituaties medewerkers kennelijk blootgesteld kunnen worden aan infectieuze agentia.
Een opvallende toename van het aantal arbeidsgerelateerde meldingen in Osiris is te zien bij kinkhoest en bof. Er is 1 arbeidsgerelateerde melding van mazelen geregistreerd. Bof, kinkhoest en mazelen zijn ziekten die mensen kunnen oplopen bij blootstelling aan kleine druppeltjes die door een besmettelijke persoon worden uitgescheiden tijdens praten, hoesten en niezen. Deze kinderziekten zijn te voorkomen door vaccinatie en vaccinatie hiertegen is opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Werknemers die niet gevaccineerd zijn tegen deze infectieziekten lopen een verhoogd risico bij blootstelling om een besmetting op te lopen. Daarnaast kunnen personen ondanks volledige vaccinatie toch een besmetting oplopen door vaccinfalen (vaccin slaat niet aan) of 'waning immunity' (afnemende bescherming van vaccin). Momenteel speelt opnieuw de vraag of hervaccinatie van bepaalde beroepsgroepen (medewerkers kinderopvang, scholen, verplegend personeel kinderafdelingen) tegen kinkhoest nodig is. Hierover adviseerde de GezondheidsRaad al eerder in 2004 en wordt een nieuw advies in 2012 verwacht.

Bron:

• Surveillance Arbeidsgerelateerde Infectieziekten: Analyse arbeidsgerelateerde infectieziekten 2010. RIVM briefrapport 205014009/2011. C.T. Heimeriks, M.A.J.M. Loo, A.J. Jacobi