Vectoren
Vectoren zijn organismen die niet zelf een ziekte veroorzaken, maar wel een essentiële een rol spelen bij het overbrengen van het ziekmakende biologische agentia van de ene naar de andere gastheer. Deze gastheren kunnen zowel mensen, dieren als planten zijn. Vectoren kunnen vooral in relatie tot planten en dieren grote economische schade veroorzaken.
Voor ziekten bij de mens zijn maar een beperkte groep vectoren van belang.
We hebben voor u een tabel waarin u per ziekte kunt zien welk vector een rol speelt.
En we hebben een tabel waarin u per vector kunt lezen welke ziekte zij kunnen overdragen.
De literatuur maakt onderscheid tussen biologische en mechanische vectoren. Biologische vectoren zijn levende overbrengers, bij mechanische vectoren gaat het om niet levende zaken als naalden, water en voedsel. Deze worden hier buiten beschouwing gelaten.
We hebben voor u een tabel waarin u per ziekte kunt zien welk vector een rol speelt.
En we hebben een tabel waarin u per vector kunt lezen welke ziekte zij kunnen overdragen.
De literatuur maakt onderscheid tussen biologische en mechanische vectoren. Biologische vectoren zijn levende overbrengers, bij mechanische vectoren gaat het om niet levende zaken als naalden, water en voedsel. Deze worden hier buiten beschouwing gelaten.
Met vector control wordt in de literatuur bestrijding van vectoren bedoeld.
Bij iedere risico-inventarisatie moet met vectoren rekening worden gehouden. Dat is niet altijd even gemakkelijk, aangezien ze vaak niet tot het normale productieproces behoren.
Voorbeelden van praktijksituaties waarin biologische vectoren een rol spelen, zijn:
- exotische muggen in banden
- muggen in vliegtuigcabines
- Insecten die ontsnappen uit containers op (lucht)havens en aansluitend werknemers steken/bijten
- Teken.
Deze zijn overal in Nederland in ‘het groen’ aanwezig, denk aan Lyme-borreliose; - Ratten die de ziekte van Weil overbrengen door te urineren op dierenvoedsel
- De Aziatische tijgermug in Lucky bamboo in tuinbouwkassen
- Muskieten die malaria overbrengen
- Japanse encefalitis bij reizigers in Azië door muggen overgebracht
- Muggen die het West Nile virus in de Verenigde Staten en daarbuiten overbrengen
Biologische vectoren zijn in principe dus alle dieren!
Maar bij grotere dieren spreekt met in het algemeen van gastheren en in de praktijk heeft men het dan over zoönosen (als het een groter dier betreft) of van een humane ziekten (als het mensen betreft).
Men reserveert in de praktijk de term “vectoren” voor bloedzuigende insecten en teken die ziekteverwekkers kunnen overbrengen op mensen en/of dieren.
Overigens is het van belang daarbij dus niet alleen aan buitenlandse soorten te denken, ook al zit hier het risico van opkomende nieuwe infectieziekten.
"Diverse in Nederland voorkomende (inheemse) soorten steekmuggen en teken kunnen virussen, bacteriën en/of parasieten overdragen, waar mensen en/of dieren ziek van kunnen worden. Een bekend voorbeeld hiervan in Nederland is de ziekte van Lyme bij mensen, overgebracht door teken" aldus het Centrum Monitoring Vectoren (flyer mei 2011)
