Zwangere werknemers zijn, van de gevoelige groepen, de meest bijzondere als het biologische agentia betreft. Niet alleen de moeder, maar ook het toekomstige kind, kan blijvende gezondheidsschade oplopen wanneer de moeder op het werk een infectieziekte oploopt. Voor een aantal beroepen is bekend welke agentia een risico vormen.   

Gezien de ernst van de aandoeningen – variërend van vroeg-foetale dood tot ernstige aangeboren afwijkingen – hebben zowel de ouders als uiteraard het kind zelf hier het hele leven lang mee te maken. Dit heeft ook gevolgen voor de werkgever en de samenleving als geheel.

Veel leed kan worden voorkomen door een goede preventie op basis van een systematische aanpak van het arbobeleid. De uitgangspunten van de arbeidshygiënische strategie en het mijden van contact met besmettelijke werknemers vormen de basis. Verder biedt tijdige vaccinatie een mogelijkheid om het risico op gezondheidsschade te verkleinen.   

Dit is niet alleen goed ondernemerschap. De Arbowet vereist van werkgevers dat zij aandacht besteden aan de risico’s die zwangeren en andere werknemers ondervinden door blootstelling aan biologische agentia in het werk. Het uitgangspunt hierbij is de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).   

Een systematische aanpak begint bij het bepalen van de risico’s die een zwangere en haar vrucht lopen: het biogevaar, de transmissiewijze en de gevoeligheid van de zwangere vrouw en haar ongeboren kind.

Veel van de hier gepresenteerde kennis over het voorkomen van infectieziekten op het werk berust vooral op casuïstiek. Er is een grote behoefte aan het opstellen van protocollen op een hoger EBM (evidence-based medicine)-niveau. De kennis over de gevolgen van infectieziekten voor de zwangerschap is nog steeds in ontwikkeling.

Waar u als bedrijfsarts op kunt letten, welke preventieve maatregelen er mogelijk zijn en wat u kunt doen wanneer er infectieziekten optreden in het bedrijf, is hier naar beste weten en ervaring weergegeven. Voor verbeteringen en aanvullingen houden we ons altijd aanbevolen.    

Inleiding relatie zwangerschap, werk en infectieziekten:   

• Om welke biologische agentia gaat het?
• Wat zijn de effecten op het ongeboren kind?
• Welke beroepsgroepen lopen het meeste risico?

Een wettelijke plicht:

• De wet
• De RI&E als uitgangspunt 

Preventie:

• Wat te doen bij aanname?
• Welke hygiënemaatregelen zijn van belang?
• Wering zieke collega’s?
• Wanneer vaccinatie aanbieden?
• Bij ziekte: verzuimbegeleiding  
   

In 2011 werden in een RIVM-project op basis van informatie uit de LCI-richtlijnen, van het NCvB/KIZA en van de SBO de biologische agentia van de Europese communautaire lijst aangevuld met een zwangerschapsnotitie; tenminste daar waar nu informatie over bestaat. Deze aanvulling pretendeert niet volledig te zijn maar biedt overzicht. Meer kunt u lezen in het desbetreffende rapport.

De CDC heeft een uitgebreid advies aan zwangere reizigsters. Dit advies is ook zeer bruikbaar voor de bedrijfsarts.